De e-moderator: online onderwijs begeleid je in 3 stappen

De e-moderator: online onderwijs begeleid je in 3 stappen

Door: Evy den Hengst, freelance onderwijskundig schrijver en instructional designer bij Elevate.

Nieuwe ontwikkelingen en technologieën in het (online) onderwijs volgen elkaar in rap tempo op. Met zoveel verschillende leermogelijkheden is het een uitdaging om overal van op de hoogte te blijven. Laat staan het optimale leereffect te bereiken.
Elke werkdag stap ik met enthousiasme in mijn rol als e-moderator bij verschillende online cursussen. Ik ben ervan overtuigd dat de e-moderator onderdeel is van een nieuwe generatie docenten en onmisbaar is in het online onderwijs. In deze blog vertel ik je graag meer aan de hand van drie belangrijke stappen.


First things first: wat is een e-moderator?

De term e-moderator komt voort uit de visie van Gilly Salmon (2011). Zij doet al jarenlang onderzoek naar de invloed van de e-moderator in online onderwijs. De term moderator komt je vast bekend voor. Wanneer je de definitie opzoekt kom je van alles tegen. De persoon die censuur pleegt, een gespreksleider die voor structuur en verdieping zorgt of een (geestelijk) adviseur. Dat is een brede functieomschrijving. Net zo breed als de functie van de e-moderator. Het enige verschil is, de e-moderator doet nóg meer.
Het werkveld van de e-moderator is natuurlijk de ‘online wereld’. We gebruiken het internet voor van alles en nog wat. Streamen van films, spelletjes spelen of serieuze leerresultaten bereiken, het zijn werelden van verschil. Voor dit laatste heb je leerdoelen nodig en begeleiding. Daar is natuurlijk technische begeleiding voor te bedenken, zoals videobegeleiding. Maar zelfs het beste vooraf opgenomen filmpje kan zijn doel missen doordat niet volledig is toegespitst op jouw (leer)behoefte. En daar komt de e-moderator in beeld. Hij of zij vertegenwoordigt de menselijke kant van de technologie, de ‘human touch’. Het is de gids die jou aan de hand neemt en jou begeleidt om het beste te halen uit jezelf en uit het veilige leerklimaat. Het is de spin in het web, achter de schermen betrokken om een betrokken community te creëren waar social learning centraal staat.

Creëren, motiveren en verbinden

De hamvraag is natuurlijk, hoe doe je dat? Hoe begeleid je (als docent) deelnemers in hun online leerproces. Gilly Salmon (2011) heeft op basis van uitvoerig onderzoek een vijf fasen plan ontwikkelt. Zij stelt dat iedere groep deelnemers vijf fasen doorloopt, telkens leidend tot een hoger gehalte aan interactie. Voor iedere fase omschrijft zij vervolgens wat de rol van de e-moderator is en welke technische ondersteuning de groep (zeer waarschijnlijk) nodig heeft. Het is zeker een aanrader om dit een keer goed uit te pluizen, maar voor deze blog voldoet een praktische vertaalslag naar 3 concrete punten.

1. Creëer een veilig online leerklimaat

In een veilig leerklimaat voelt iedereen zich op zijn gemak om vragen te stellen en gedachten te delen. De e-moderator zet de toon en heet iedere deelnemer persoonlijk welkom, helpt met (technische) problemen en straalt enthousiasme uit. Het is belangrijk dat iedereen zich voorstelt zodat de laagdrempeligheid om vragen te stellen en met elkaar te communiceren direct zichtbaar wordt. De e-moderator speelt hierin een sleutelrol.

2. Motiveer deelnemers en moedig ze aan om actief te blijven

Door kleinere groepen te gebruiken (maximaal 16-20 deelnemers) dan bij bijvoorbeeld een MOOC, kan de e-moderator deelnemers persoonlijk motiveren en aanmoedigen. Hij of zij deelt complimenten uit, schrijft samenvattingen, betrekt deelnemers bij discussies en zorgt voor een ‘sociale aanwezigheid’. Daar tegenover staat dat de e-moderator de leerdoelen in het vizier houdt en – indien nodig – kritische vragen of harde deadlines stelt. Het is belangrijk dat de e-moderator niet te overheersend is in de groep. Het draait om de sociale interactie tussen de deelnemers, niet om de e-moderator.

3. Verbind de deelnemers tot een duurzame learning community

Het ultieme doel is het creëren van een community waarin deelnemers elkaars vragen Het ultieme doel is dus het creëren van een community waarin deelnemers door middel van interactie tot nieuwe inzichten komen. Als e-moderator bevorder je dit actief door deelnemers aan elkaar te verbinden op basis van de reacties die ze hebben gedeeld. Zijn ze het met elkaar eens, of juist niet? Hiermee kun je al gauw 80% van alle discussies succesvol aanpakken.

Natuurlijk blijft de aanwezigheid van een inhoudsexpert ontzettend belangrijk. Niet alleen voor de overige 20% van de vragen, maar ook om gesprekken extra verdieping te geven. Dit kan een dubbelrol zijn van de e-moderator, maar dat is niet per se noodzakelijk. Hoewel het soms frustrerend kan zijn voor deelnemers om niet direct de garantie van het juiste antwoord te krijgen, zorgt de tijd die ze er extra over na moeten denken juist dat de kennis dieper wordt gewaarborgd. Waar in het begin nog concrete instructies nodig zijn, zullen deelnemers dit later in het proces zelfstandig oppakken.

Zelf besteed ik verspreid over iedere werkdag gemiddeld één uur per cursus aan het e-moderatorschap. Net als bij het klassieke face-to-face onderwijs is verwachtingsmanagement onmisbaar. Deelnemers moeten weten wanneer ze hun docent/e-moderator kunnen bereiken, offline of online.

Aan de slag!

De e-moderator creëert, motiveert en verbindt de deelnemers tot een online learning community. Het ligt daarmee in het verlengde van de rol van de ‘klassieke’ docent. Uiteraard vergt het oefening om nieuwe (technische) skills aan te leren, maar het is voor iedereen mogelijk om een goede e-moderator te worden. Waar wacht je nog op?

Literatuur: Salmon, G. (2011. E-moderating: the key to teaching and learning online. New York/London: Routledge.)

 


Tijdens Next Learning 2018 leer je meer over nieuw Learning Design en wat daar bij komt kijken.

Je kunt diverse sessies volgen, zoals:

3 COMMENTS

  1. Stijn Vergeest
    januari 08, 2018 20:20 Beantwoorden

    Hoi Evy,

    Interessant artikel en een interessante functie! de vragen die bij bij meteen opkomen zijn de volgende:

    Hoe zorg je dat een discussie niet uit de hand loopt?
    En kan de E-moderator ook een volledige functie binnen een bedrijf worden denk je?

    De wereld van facebook en twitter leert ons immer ook dat een online discussie vaak uit de hand kan lopen.

    Hoe controleer je of het online onderwijs er inderdaad beter op wordt door ingrijpen als e-moderator?

    De sociale media kunnen heel behulpzaam zijn bij het delen van informatie, maar kunnen ook onbeheersbaar worden, ben benieuwd hoe je hier tegenover staat?

    Met vriendelijke groet,

    Stijn Vergeest

  2. januari 24, 2018 19:14 Beantwoorden

    Hoi Stijn,

    Bedankt voor je bericht.. Ik had het helemaal gemist, vandaar deze trage reactie.
    Goede vragen. Ik denk zeker dat een e-moderator een volledige functie binnen een bedrijf kan zijn. Afhankelijk van de focuspunten van het bedrijf natuurlijk. Ik zou het zelf echter niet full-time willen doen, omdat het toch ook wel een beetje ‘hollen en stilstaan’ is. Het ene moment loopt alles soepel en kun je rustig focussen op het opbouwen van een community, het volgende moment lopen deelnemers tegen allerlei problemen aan. Het is fijn om de werkzaamheden dan af te kunnen wisselen in rustige en drukke tijden.

    Discussies op twitter of facebook lopen inderdaad wel eens uit de hand. Zelf ben ik dit in de cursussen die ik heb gemodereerd (of gevolgd) nooit tegengekomen. Er is sprake van een ‘netiquette’ of misschien zelfs wel van ongeschreven regels. Natuurlijk is er soms frustratie of irritatie, maar dan is er ook juist de e-moderator als ‘spraakbaak’ of hulp in nood (of in het uiterste geval, als iemand die censuur toepast.)

    Persoonlijk denk ik dat de e-moderator ook goed kan helpen bij het geven van richting, juist als er veel informatie beschikbaar is. Of je de meerwaarde echt kunt controleren is natuurlijk de vraag. Vanuit de evaluaties van onze cursussen blijkt wel dat de steun van de e-moderator door de studenten gewaardeerd wordt.

    Mocht je nog meer vragen hebben, of over een van deze punten door willen praten, voel je vrij om contact op te nemen. Ik vind het leuk om erover na te denken.

    groet,
    Evy

  3. stijn Vergeest
    maart 12, 2018 16:47 Beantwoorden

    Hoi Evy,

    Dank voor je feedback, ik zie ook nu pas jouw reactie. Dacht even dat je automatisch een bericht zou krijgen wanneer er iemand reageert op een bericht, vandaar:-)

    Mocht ik nog vragen hebben laat ik het je weten, Dank!

    Met vriendelijke groet,

    Stijn Vergeest

Leave a reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

nextlearning.nl website is van Euroforum BV. Privacy statement | Cookie statement | Copyright ©2019